Egzama (Atopik Dermatit) Kaşıntısına Ne İyi Gelir? Evde Güvenle Uygulanabilecek Etkili Çözümler

Egzamada kaşıntı: neden olur, nasıl azaltılır?

Egzama, tıbbi adıyla atopik dermatit, cildin doğal koruyucu bariyerinin bozulması sonucu ortaya çıkan ve kronik seyreden bir deri hastalığıdır. Genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi düzensizlikleri, çevresel faktörler ve stres, egzamanın belirti göstermesinde önemli rol oynar. Egzamanın en rahatsız edici belirtilerinden biri ise yoğun kaşıntıdır. Bu kaşıntı, özellikle alevlenme dönemlerinde artar; ciltte tahrişe, uyku düzeninde bozulmaya, stres seviyesinde yükselmeye ve günlük yaşam kalitesinde düşüşe neden olabilir.

Egzama kaşıntısı sadece fiziksel değil, ruhsal olarak da hastaları yorabilir. Sürekli kaşıma isteği, odaklanma sorunlarına ve sosyal yaşamdan geri çekilmeye yol açabilir. Bu nedenle egzama tedavisinde hem cilt bakımı hem de stres yönetimi birlikte düşünülmelidir. Egzama hakkında detaylı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Bu yazımda, evde güvenle uygulayabileceğiniz basit ama etkili yöntemleri ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile egzama döngüsünü nasıl kırabileceğinizi adım adım anlatacağım.

Cildi sürekli nemli tutmak - Egzama tedavisinin en önemli basamağı

Egzamalı ciltler, sağlıklı cilde kıyasla nemi çok daha hızlı kaybeder. Bu nedenle cilt bariyerini desteklemek ve nemi korumak, tedavinin temelini oluşturur. Nemlendirici kullanmak mevcut kuruluğu gidermenin yanı sıra , gelecekteki egzama alevlenmelerini önlemek için de önemlidir. Araştırmalar, düzenli nemlendirici kullanımının egzama ataklarını %30’a kadar azaltabileceğini göstermektedir.

Doğru ürün seçimi

Alkol, boya ve gereksiz katkı maddeleri içermeyen, dermatolojik olarak test edilmiş ürünleri tercih edin. İçeriğinde seramid, gliserin, hyaluronik asit veya üre gibi nem tutucu bileşenler bulunması, ciltteki su kaybını önler.

Blue Cap® Nemlendirici Krem 50 gr - Kaşıntı ve Kızarıklık Karşıtı

₺ 2499.00 ₺ 2374.05

Blue Cap® Nemlendirici Köpük Krem 100 ml - Kaşıntı ve Kızarıklık Karşıtı

₺ 2499.00 ₺ 2374.05

Form farkı

Losyonlar hafif yapılıdır bu nedenle çabuk buharlaşır. Krem veya merhem formüller ise daha kalın yapılıdır ve nemi ciltte daha uzun süre hapsederek, cildin uzun süre nemli kalmasına sebep olur.

Blue Cap Krem, tüysüz ve küçük bölgelerde tercih edilirken; köpük formu, tüylü ve geniş alanlarda kolay emilim sağlar. Saçlı deri ve sakal gibi bölgelerde kaşıntı, kızarıklık ve pullanma için Blue Cap Şampuan ile birlikte destekleyici olarak kullanılabilir.

Uygulama zamanı

Duştan hemen sonra, cilt hafif nemliyken nemlendiriciyi uygulamak, nemin daha etkili şekilde vücutta hapsolmasını neden olur. Günde en az iki kez kullanmak idealdir.

Sürme yöntemi

Ürünü cilde sertçe ovalamak, ciltte tahrişe neden olabileceğinden, hafif bir baskı ile ya da tampon hareketlerle nazik bir şekilde uygulayın.

Önerim

Ürünlerin içeriğinin daha uzun olması daha etkili olduğu anlamına gelmez, içeriği sizin için daha uygun olabilecek kısa ve net içeriğe sahip ürünler genellikle daha az alerjik reaksiyon riski taşır.

Banyo alışkanlıklarınızı yeniden düzenleyin

Yanlış banyo rutini, egzama kaşıntısını tetikleyen en yaygın nedenlerden biridir. Suyun sıcaklığı, kullanılan ürünler ve banyo süresi, cilt sağlığını doğrudan etkiler. Eğer sert suyun (yüksek mineral içeriğine sahip) yoğun olduğu bir bölgede yaşıyorsanız, duş filtresi kullanarak sert suyun sebep olabileceği tahriş ve kuruluğu azaltabilirsiniz.

Su sıcaklığı

Ilık su (32–34°C) idealdir. Çok sıcak su, cildin doğal yağ tabakasını yok ederek kuruluğu artırır.

Süre

5–10 dakikalık kısa banyolar yeterlidir. Uzun süreli banyolar cilt kuruluğunu artırabilir.

Temizlik ürünleri

Sabun yerine pH dengeli, sülfatsız ve nemlendirici etkili temizleyiciler tercih edin.

Yulaf banyosu

Yulaf, cildi yatıştıran ve koruyucu bariyerini güçlendiren doğal bileşenler içerdiği için, 1–2 su bardağı koloidal yulafı küvet suyuna ekleyip 10–15 dakika beklettiğinizde, kaşıntı ve kızarıklığı azaltabilirsiniz.

Kurulama yöntemi

Havluyla sertçe ovmak yerine, cildinizi hafifçe tamponlayarak kurulayın.

Kaşıntı krizlerinde hızlı rahatlama yöntemleri

Egzama kaşıntısı, bazen aniden şiddetlenebilir. Bu gibi durumlarda uygulanabilecek bazı pratik çözümler vardır. Kaşımak, kısa vadede rahatlama hissi verse de ciltte mikroskobik yaralanmalara neden olur ve enfeksiyon riskini artırır. Bu yüzden kaşıma yerine soğuk uygulama tercih edilmelidir.

Soğuk kompres

Temiz bir bezi soğuk suya batırıp sıkın veya buz torbasını ince bir havluya sararak kaşınan bölgeye 5–10 dakika uygulayın. Soğuk, sinir uçlarını geçici olarak uyuşturarak kaşıntıyı hafifletir.

Kıyafet seçimi

Pamuklu, bol ve hava geçirgenliği yüksek kıyafetler tercih edin. Yün ve sentetik kumaşlar cildi tahriş edebilir.

Tırnak bakımı

Tırnaklarınızı kısa tutun. Bu sayede, farkında olmadan kaşırken cildinize zarar verme riskini azaltırsınız. Özellikle gece kaşıma eğilimi yaygındır.

Oda nemi

Kış aylarında hava kuruduğunda, nemlendirici cihaz kullanarak oda nemini %40–50 seviyesinde tutun.

Uzmanlar Ne Diyor ?

Kaşıntıyı hafifletmenin basit bir yolu cildi soğutmaktır. Bu, ebeveynlerin atopik çocuklarına çok sıcak giysiler giydirmemeleri ve özellikle çocuğun uyuduğu odada yüksek sıcaklıklardan kaçınmaları gerektiği anlamına gelir. Ayrıca, öğleden sonra çocuğun kıyafetlerinin bir kısmını çıkarması tavsiye edilebilir; çünkü bu saatlerde çocuk yorgun olabilir ve kaşıntı atakları geçirebilir.

Treatment principles of atopic dermatitis, K. Thestrup-Pedersen

Egzama bulaşıcı mıdır?

Hayır. Egzama; genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi hassasiyeti ve cilt bariyerindeki zayıflıkla ilişkili bir durumdur. Temas yoluyla başka kişilere geçmez.

Dishidrotik egzama nedir, evde nasıl desteklenir?

Bu egzama türü, özellikle ellerde ve ayaklarda küçük, sıvı dolu kabarcıklar şeklinde görülür. Su ile teması azaltmak, pamuk eldiven kullanmak ve yoğun nemlendiricilerle bakım yapmak faydalıdır. Kabarcıkları patlatmak, enfeksiyon riskini artırır.

Egzama türleri arasında belirtiler farklılık gösterebilir, bu yüzden doğru tanı ve tedavi için dermatolog kontrolü önemlidir.

Uçucu yağlar ile egzama kaşıntısını hafifletmek 

Bazı uçucu yağlar, egzama belirtilerinin hafiflemesine yardımcı olabilir. Ancak mutlaka seyreltilerek kullanılmalıdır. 

Lavanta yağı

Yatıştırıcı ve rahatlatıcı etkisi ile bilinir. Sadece tıbbi lavanta, yani Lavandula angustifolia uçuğu yağını kullanmalısınız.

Alman papatyası yağı

Bu yağ, anti-enflamatuar ve antiseptik etkileri ile bilinen bir yağdır. Ciltteki kızarıklığı azaltarak cildin rahatlamasını sağlar. Alman papatyası, yani Matricaria chamomila, tıbbi papatyadır ve bu papatyanın uçucu yağını kullanmanız gerekmektedir.

Nane yağı

Serinletici etkisi, kaşıntıyı hafifletebilir. Mentha x Piperita, yani tıbbi nane uçucu yağını kullanmalısınız.

Seyreltme kuralı

Bu yağları seyreltmeden kullanmak ciltte irritasyona sebep olabilir. Bu nedenle 100 ml taşıyıcı yağ (zeytinyağı, tatlı badem yağı gibi) içine 5–10 damla uçucu yağ ekleyerek seyreltmeyi sağlayabilirsiniz. Seyrelttiğiniz yağı önce küçük bir bölgede test ederek alerjik reaksiyon riskini değerlendirin.

Uçucu yağlar her hasta için aynı sonucu sağlamaz; alerjik ciltlerde kullanımı dikkatli bir şekilde sınırlandırılmalıdır.

Egzama yönetiminde yaşam tarzı düzenlemeleri

Egzama tedavisi sadece krem ve ilaçlardan ibaret değildir. Günlük yaşam alışkanlıkları, hastalığın yönetiminde büyük bir öneme sahiptir.

Stres yönetimi

Stres, egzama alevlenmelerini tetikleyebilir. Yoga, meditasyon, nefes egzersizleri ve hobi edinmek günlük stresinizi azaltma konusunda faydalı olabilirler.

Deterjan seçimi

Parfümsüz, hipoalerjenik deterjanlar kullanın. Çamaşır suyu ve güçlü temizlik kimyasallarından kaçının. Evde toz akarlarını azaltmak için nevresim takımlarınızı en az haftada bir olacak şekilde yüksek sıcaklıkta yıkayın ve anti-alerjik yastık kılıfları kullanın.

Beslenme desteği

Omega-3 yağ asitleri (somon, ceviz, keten tohumu) ve antioksidan açısından zengin gıdalar (yeşil yapraklı sebzeler, kırmızı meyveler) cilt sağlığını destekler.

Hangi durumlarda dermatoloğa başvurmalısınız?

Kaşıntı, uyku düzeninizi bozuyorsa

Ciltte sarı kabuk, akıntı veya kötü koku oluşmuşsa

Lezyonlar hızla yayılıyorsa 

1–2 hafta içinde belirgin iyileşme sağlanmamışsa bu durumlarda doktora görünmeniz sizin için en sağlıklısı olacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaşıntı alevlenmelerinin mevsimlerle ilişkisi var mıdır?

Evet. Kışın düşük nem, soğuk hava ve kapalı mekanlarda ısıtıcı kullanımı, yazın ise terleme ve güneş temasına bağlı olarak kaşıntı artabilir.

Egzama kaşıntısı gece neden daha yoğun olur?

Gece ciltte nem kaybı artar, vücut dinlenirken kaşıntı hissi yoğunlaşabilir. Ayrıca geceleri dikkatin dağılması kaşıntıyı daha belirgin hissettirebilir.

Egzama kaşıntısı bulaşıcı mıdır?

Hayır. Egzama kaşıntısı genetik, bağışıklık sistemi ve cilt bariyerindeki zayıflıkla ilişkili olup temas yoluyla bulaşmaz.  

Egzama, sabır gerektiren bir cilt hastalığıdır. Ancak düzenli nemlendirme, tahrişten kaçınma, doğru kıyafet seçimi, sağlıklı beslenme ve stres yönetimi sayesinde alevlenmelerin sıklığı ve şiddeti azaltılabilir. Cildinizi tanımak ve hangi faktörlerin sizi tetiklediğini öğrenmek, tedavi sürecinin en kritik basamaklarından biridir. Unutmayın, egzama bakımı süreklilik gerektirir ve doğru alışkanlıklar sayesinde yaşam kalitenizi artırabilirsiniz.

Bu yazı Primum Pharma ekibinden Eczacı Arzum Çetin tarafından yazılmıştır.